خوانده ، و نيز آيه : « وَلكِنْ رَسُولَ اللَّه وَخاتَمَ النَّبِيِّينَ » « 1 » كه پيامبر اسلام را هم رسول و هم نبى خوانده . و همچنين آيه مورد بحث كه مىفرمايد : * ( « فَبَعَثَ اللَّه النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ » ) * كه باز همه مبعوثين را انبيا خوانده ، و نيز آياتى ديگر ، ظهور در اين دارد كه هر مبعوثى كه رسول به سوى مردم است نبى نيز هست . و اين معنا با آيه : ( وَكانَ رَسُولًا نَبِيًّا ، و رسولى نبى بود ) منافات ندارد ، چون در اين آيه از دو كلمه رسول و نبى معناى لغوى آنها منظور است ، نه دو اسمى كه معنى لغوى را از دست داده باشد ، در نتيجه معناى جمله اين است كه او رسولى بود با خبر از آيات خدا ، و معارف او . و همچنين آيه : « وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَلا نَبِيٍّ . . . » ، چون ممكن است گفته شود ، كه نبى و رسول هر دو به سوى مردم گسيل شده‌اند ، با اين تفاوت كه نبى مبعوث شده تا مردم را به آنچه از اخبار غيبى كه نزد خود دارد خبر دهد ، چون او به پاره اى از آنچه نزد خداست خبر دارد ، ولى رسول كسى است كه به رسالت خاصى زايد بر اصل نبوت گسيل شده است ، هم چنان كه امثال آيات زير هم به اين معنا اشعار دارد . « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ ، فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ ، قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ » « 2 » و آيه : « وَما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا » « 3 » . و بنا بر اين پس نبى عبارت است از كسى كه براى مردم آنچه مايه صلاح معاش و معادشان است ، يعنى اصول و فروع دين را بيان كند ، البته اين مقتضاى عنايتى است كه خداى تعالى نسبت به هدايت مردم به سوى سعادتشان دارد ، و اما رسول عبارت است از كسى كه حامل رسالت خاصى باشد ، مشتمل بر اتمام حجتى كه به دنبال مخالفت با آن عذاب و هلاكت و امثال آن باشد ، هم چنان كه فرمود : « لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّه حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ » « 4 » . و از كلام خداى تعالى در فرق ميان رسالت و نبوت بيش از مفهوم اين دو لفظ چيزى

--> ( 1 ) و ليكن محمد ص رسول خدا و خاتم انبيا است . « سوره احزاب آيه 40 » ( 2 ) براى هر امتى رسولى است و همين كه رسولشان بيامد در ميانشان به حق داورى شد . « سوره يونس آيه 47 » ( 3 ) ما هيچگاه چنين نبوده‌ايم كه مردمى را قبل از آنكه رسولى بر ايشان مبعوث كنيم عذاب دهيم . « سوره نحل آيه 15 » ( 4 ) تا بعد از آمدن رسول ، ديگر مردم حجتى عليه خدا نداشته باشند . « سوره نسا آيه 164 »